Chak ane, lè nou rive nan dat 18 me, tout Ayiti pran yon lòt koulè. Se pa sèlman yon jou fèt. Se pa sèlman yon seremoni lekòl oswa yon parad. 18 me se yon senbòl rezistans, inite, fyète, ak libète. Se jou kote pèp ayisyen an sonje kijan zansèt yo te mete tèt ansanm pou kraze chenn esklavaj epi kreye premye repiblik nwa endepandan nan mond lan.
Table Of Content
Drapo ayisyen an pa yon senp moso twal. Li se san, sakrifis, kouraj, ak rèv yon pèp ki te deside leve kanpe kont enjistis. Chak koulè sou drapo a pote yon mesaj. Chak koud ki te fèt sou premye drapo a pote istwa yon revolisyon ki te fè lemonn tranble.
Pou anpil moun, 18 me se yon jou selebrasyon. Men an reyalite, se yon jou refleksyon tou. Yon jou pou mande tèt nou :
- Ki kote nou soti ?
- Ki batay zansèt nou yo te mennen ?
- Epi ki kalite Ayiti nou vle kite pou jenerasyon k ap vini yo ?
Kijan Drapo Ayiti a Te Fèt
Pou konprann enpòtans 18 me, fòk nou tounen nan ane 1803, pandan Revolisyon Ayisyèn nan.
Nan epòk sa a, Ayiti te rele Sen Domeng. Franse yo t ap domine koloni an. Yo t ap fè esklav afriken yo sibi move tretman, travay fòse, kout fwèt, ak tout kalite imilyasyon. Men pèp la pa t aksepte rete anba chenn pou tout tan.
Anpil lidè leve kanpe :
- Toussaint Louverture
- Jean-Jacques Dessalines
- Henri Christophe
- Alexandre Pétion
- Sanité Bélair
- Catherine Flon
- ak anpil lòt ewo ak ewoyin.
Nan dat 18 me 1803, nan vil Arcahaie, lidè revolisyon yo te reyini pou ini fòs yo kont Lafrans. Se la Dessalines te pran drapo franse a, li retire pati blan an, epi li kite sèlman ble ak wouj.
Pati blan an te reprezante kolon franse yo. Lè Dessalines retire li, sa te vle di :
“Nou pap viv anba dominasyon ankò.”
Istwa Dayiti
Yo di Catherine Flon, ki te pitit fi Dessalines pa alyans, te koud premye drapo ayisyen an avèk de bann ble ak wouj yo ansanm.
Depi jou sa a, drapo a te vin tounen siy inite ant nwa ak milat ki te mete tèt ansanm pou goumen pou libète.
Siyifikasyon Koulè Drapo Ayisyen an
Gen anpil entèpretasyon sou koulè drapo a, men pi gwo siyifikasyon yo se :
Ble a
Ble a reprezante pèp nwa yo, fòs, kouraj, ak detèminasyon.
Wouj la
Wouj la reprezante san ki te koule pandan batay pou libète a.
Lè de koulè sa yo ini ansanm, yo montre :
- solidarite,
- fratènite,
- ak inite pèp ayisyen an.
Se yon rapèl ke Ayiti te fèt gras ak inyon.
Deviz Drapo a : “L’union fait la force”
Nan sant drapo Ayiti a, nou jwenn yon palmis ansanm ak zam revolisyonè yo ak deviz :
“L’union fait la force”
Sa vle di :
“Inyon fè fòs”
Mesaj sa a toujou gen anpil valè jodi a.
Paske lè Ayisyen divize :
- peyi a febli,
- pwoblèm yo ogmante,
- devlopman bloke.
Men lè pèp la mete tèt ansanm :
- nou ka konstwi,
- nou ka pwogrese,
- nou ka leve Ayiti pi wo.
Deviz sa a se pa sèlman yon slogan. Se yon leson istorik.
Batay Zansèt Yo : Yon Revolisyon Ki Chanje Mond lan
Revolisyon Ayisyèn nan se youn nan pi gwo revolisyon nan listwa limanite.
Yon gwoup esklav ki pa t gen zam sof kouraj yo, rive bat youn nan pi gwo lame nan mond lan :
- lame Lafrans,
- lame Napoleon Bonaparte.
Sa te choke anpil peyi.
Ayiti te premye peyi nwa ki pran endepandans li.
Ayiti te premye peyi kote esklav yo te kraze sistèm esklavaj la pa fòs.
Se poutèt sa anpil gwo pouvwa te pè Ayiti.
Paske revolisyon an te voye yon mesaj bay tout lòt esklav atravè mond lan :
“Libète posib.”
Konklizyon
18 me se plis pase yon dat istorik. Se nanm Ayiti. Se memwa zansèt yo. Se kri libète yon pèp ki te refize viv anba chenn.
Drapo ayisyen an reprezante :
- kouraj,
- inite,
- diyite,
- ak espwa.
Nan yon epòk kote peyi a ap travèse anpil difikilte, 18 me dwe sèvi kòm yon rapèl :
Ayiti kapab leve ankò si pitit li yo mete tèt ansanm.
Paske jan deviz la di li :
“L’union fait la force.”
Happy Haitian Flag Day 🇭🇹